Trong vài mươi năm trở lại đây, cái tên “rượu Bàu Đá” đã trở thành thương hiệu quen thuộc đối với nhiều bậc “tu mi nam tử”, nhất là những đệ tử của phái “Lưu Linh”. Nhiều câu chuyện về nguồn gốc lịch sử của loại “nước” này được thêu dệt hay diễn giải sai lệch dẫn đến nhiều ngộ nhận nhuốm màu sắc huyền thoại, đưa tiếng tăm “Bàu Đá” bay xa, vượt ra cả ngoài biên giới Việt Nam… Không chỉ dừng lại ở những cuộc “tửu hứng mạn đài” của giới tao nhân mặc khách, rượu Bàu Đá đã bén duyên với cả thơ, ca, nhạc, họa, đi vào nhiều giai thoại làng văn, trở thành món quà qúy dành tặng người thân hay bạn bè mỗi khi có dịp ngang qua miền đất rượu.

Ảnh: Hoàng Tuấn (VnExpress - 20.6.2009)
Thực tế trên vùng đất Tây Sơn hạ đạo dọc đôi bờ sông Kôn từ lâu đời đã nổi tiếng một dòng rượu Tây Sơn với những tên làngVĩnh Phúc, Vĩnh Cửu, Tiên Thuận, Đồng Hào, Phú Lạc, Phú Mỹ, Vĩnh Lộc, An Vinh… được nhiều người biết đến. Rượu Tây Sơn ngon nhờ dòng nước sông Kôn dịch chuyển qua bao hộc đá ngầm ở Vực Bà, Nước Miên, Nước Trinh, sông Kxôm, Hầm Hô…, đã hấp thụ được bao tú khí non sông trước khi thẩm thấu vào lòng đất ven bờ tạo nên nguồn nước được chắt lọc mà khi tham gia vào quá trình tinh cất rượu đã cho ra “dòng nước có lửa” mang đậm cả khí thiêng hào hùng của vùng “địa linh nhân kiệt” (!). “BÀU ĐÁ” - TỪ PHIẾM CHỈ ĐẾN THƯƠNG HIỆUNguyên tại xóm Tân Long, một xóm nông nghiệp thuộc thôn Cù Lâm, xã Nhơn Lộc, huyện An Nhơn có một bàu nước rộng khoảng 3 sào thuộc quyền sở hữu của ông xã Lựu, trong bàu này tồn tại nhiều hòn đá lớn tự nhiên rất thuận tiện cho các loài cá đồng sinh sôi nảy nở. Vận dụng lợi thế bàu nước với nguồn cá dồi dào, hàng năm cứ vào mùa hè ông xã Lựu lại tổ chức ngày “giậy” bàu - một ngày hội bắt cá đông vui thu hút sự tham gia của làng trên xóm dưới. Để khuyến khích mọi người, ông chỉ lấy xâu tượng trưng mỗi người một con cá mà không quan tâm đến số lượng đánh bắt được… Tên “Bàu Đá” trong cách gọi mộc mạc của bà con nông dân đã trở thành điểm tụ hội cho niềm vui hiệp quần. Trải qua thời gian và do sự bồi lắng của tự nhiên, bàu bị cạn và thu hẹp dần, cho đến nay chỉ còn lại dấu tích là một ao cạn trồng rau muống, gần đó vẫn còn hiện diện ngôi miếu cổ quen được gọi là “miễu Bàu Đá”.

Miễu Bàu Đá - Ảnh: Hoàng Tuấn (VnExpress - 20.6.2009)
Theo nhiều vị cao niên, vào khoảng những năm 1947 - 1948, những cư dân Bàu Đá như các ông Đinh Lý, Tám Cộng, Mười Mẫu, Ba Trương… đã có sáng kiến mời ông Hương Lễ Nghè, một người nấu rượu có tiếng ở làng An Vinh (xã Bình An, huyện Bình Khê nay thuộc huyện Tây Sơn) về truyền nghề nấu rượu cho dân làng. Ban đầu chỉ có vài nhà theo nghề nấu rượu nhưng cho đến nay đã có 38 trên tổng số 40 hộ gia đình của xóm Bàu Đá chuyên nghề nấu rượu. Xóm rượu Bàu Đá tuy xuất hiện muộn màng so với các làng, xóm rượu trong vùng vốn đã nổi danh trước đó, song có lẽ do người Bàu Đá biết trân trọng nguyên lý cùng những công thức cổ truyền của người thầy dạy năm xưa, đã bảo lưu được một dòng rượu chân chất như chính tâm hồn người nông dân. (còn tiếp) Mai Kim ThànhMời bạn xem tiếp tại: http://www.aseantraveller.net/tin-tu...ou-bau-da.html